Orhan Sarıbal, 2027 bütçesindeki 235 milyar liralık tarımsal desteği eleştirdi. Çiftçi borçlarının faizlerinin silinmesini ve desteğin artırılmasını istedi.
CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, 2027 yılı bütçe teklifinde tarımsal destek programları için ayrılması öngörülen 235 milyar liranın çiftçinin üretim maliyetleri karşısında yetersiz kaldığını söyledi. Tarıma ayrıldığı açıklanan toplam kaynak ile doğrudan tarımsal destekleme ödeneğinin birbirinden farklı olduğunu vurgulayan Sarıbal, mevcut bütçe yaklaşımının üreticinin sorunlarını çözmekten uzak olduğunu savundu. Sarıbal, çiftçinin destekleme hakkının karşılanmasını, borç faizlerinin silinmesini ve anapara ödemelerinin uzun vadeye yayılmasını istedi.
TBMM’de düzenlediği basın toplantısında hem 2027 bütçe teklifini hem de tarım sektörünün karşı karşıya olduğu sorunları değerlendiren Sarıbal, açıklamalarına basın özgürlüğüne yönelik baskılara tepki göstererek başladı. Gazeteciler Murat Ağırel ve İsmail Arı’nın tutuklanmasına değinen Sarıbal, gazetecilerin toplumun gerçekleri öğrenmesi için önemli bir görev üstlendiğini belirtti.
“Basın susarsa vicdanlar susar” diyen Sarıbal, siyasetin, ticaretin ve baskının etkisi altında kalmadan görevini yapmaya çalışan basın emekçilerinin yanında olduklarını ifade etti. Basın kuruluşları üzerindeki baskılar ile belediye başkanlarına yönelik gözaltı ve tutuklamaları da eleştiren Sarıbal, özgür basının demokratik toplum açısından önemine dikkat çekti.
2027 Bütçesinde Tarıma Ayrılan Kaynak Tartışması
2027 yılı bütçe teklifinde tarıma ayrıldığı açıklanan 1 trilyon 305 milyar liralık toplam kaynağın tamamının çiftçiye doğrudan destek olarak ödenmeyeceğini belirten Sarıbal, farklı bütçe kalemlerinin aynı başlık altında değerlendirilmesine karşı çıktı.
Sarıbal’ın paylaştığı rakamlara göre tarımsal kredi destekleri için 325 milyar lira, tarım sektörü yatırımları için 268 milyar lira, tarımsal kamu iktisadi teşebbüslerinin finansmanı ve ihracat destekleri için 135 milyar lira öngörülüyor. Tarımsal destek programlarına ayrılması planlanan ödenek ise 235 milyar lira düzeyinde bulunuyor.
Sarıbal, tarıma yönelik toplam kaynak ile üreticiye sağlanan desteklerin birbirinden ayrılması gerektiğini belirterek, doğrudan tarımsal destekleme ödeneğinin açıklanan toplamın yaklaşık yüzde 18’ine karşılık geldiğini söyledi.
“Sapla samanı karıştırmayacağız” diyen Sarıbal, kredi, yatırım ve kamu işletmelerinin finansmanı gibi farklı kalemlerin çiftçiye yapılan doğrudan destek ödemeleriyle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Tarım Kanunu’ndaki Yüzde 1 Şartı Gündemde
Orhan Sarıbal’ın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri de 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun tarımsal desteklemelere ilişkin hükmü oldu. Kanunun 21’inci maddesinde, tarımsal destekleme programları için bütçeden ayrılacak kaynağın gayrisafi millî hasılanın yüzde 1’inden az olamayacağının belirtildiğini hatırlatan Sarıbal, iktidarın yürürlükteki kanuna uygun hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Sarıbal, 2027 yılı için yaklaşık 111 trilyon liralık gayrisafi yurt içi hasıla öngörüsü üzerinden yaptığı hesaplamada, yüzde 1’lik oranın yaklaşık 1 trilyon 110 milyar liraya karşılık geldiğini belirtti. Buna karşılık tarımsal destek programları için 235 milyar lira öngörülmesini eleştiren Sarıbal, bu tutarın söz konusu hesaplamayla ortaya çıkan miktarın yaklaşık beşte biri düzeyinde kaldığını ifade etti.
Kanunun 19’uncu maddesinde tarımsal destekleme araçlarının da tanımlandığını anımsatan Sarıbal; doğrudan gelir desteği, fark ödemeleri, telafi edici ödemeler, hayvancılık destekleri, tarım sigortaları ve kırsal kalkınma desteklerinin bu araçlar arasında yer aldığını söyledi.
Sarıbal, tarımsal desteklerin yalnızca bütçede bir kalem olarak yer almasının yeterli olmadığını, üreticinin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde kaynak ayrılması gerektiğini savundu.
“Çiftçinin Alacağının Ödenmesi Gerekiyor”
Sarıbal, 2007’den başlayarak 2027 yılı öngörüsünü de kapsayan hesaplamasında, millî gelirin yüzde 1’i üzerinden hesaplanan tutarlarla tarımsal destekler arasında yaklaşık 2,94 trilyon liralık fark oluştuğunu belirtti.
Bu farkı çiftçinin devletten alacağı olarak nitelendiren Sarıbal, üreticinin yasal düzenlemelerle tanımlanan desteklerden yeterince yararlanamadığını savundu.
“Açıkça net bir şekilde çiftçinin alacağının ödenmesi gerekiyor” diyen Sarıbal, tarımsal destekleme ödeneklerinin üreticinin hak ettiği seviyeye çıkarılmasını istedi.
2026 yılı için yaklaşık 168 milyar lira olarak belirlenen tarımsal destekleme ödeneğinin 2027 bütçe teklifinde 235 milyar liraya yükseltilmesinin tek başına yeterli olmadığını ifade eden Sarıbal, değerlendirmelerin çiftçinin artan üretim maliyetleri, borçları ve gelir kaybı dikkate alınarak yapılması gerektiğini belirtti.
“235 Milyar Lira Çiftçinin Mazotunun Bile Bedeli Değil”
Tarımsal desteklerin yetersiz kaldığını savunan Sarıbal, üreticinin temel girdi maliyetlerine ilişkin tahminlerini de paylaştı. Sarıbal’ın verdiği rakamlara göre çiftçinin 2026 yılındaki mazot harcamasının 250 milyar lirayı, gübre harcamasının 100 milyar lirayı, tarım ilacı harcamasının 25 milyar lirayı aşması bekleniyor. Hayvancılıkta fabrika yemi harcamasının ise 600 milyar lirayı aşacağını öngördüklerini söyledi.
Bu gider tahminlerini 2027 bütçe teklifinde yer alan 235 milyar liralık tarımsal destekleme ödeneğiyle karşılaştıran Sarıbal, açıklanan desteğin çiftçinin yalnızca mazot giderini dahi karşılamadığını savundu.
Sarıbal, “Çiftçinin mazotunun bile bedeli değil” sözleriyle bütçedeki tarımsal destek tutarını eleştirdi.
Tarımın stratejik bir sektör ve millî güvenlik meselesi olduğunun sık sık dile getirildiğini hatırlatan Sarıbal, bu yaklaşımın bütçe tercihlerine de yansıması gerektiğini belirtti. Toprağın, suyun, üretim kapasitesinin ve gıda güvencesinin korunmasının çiftçinin desteklenmesiyle mümkün olacağını ifade etti.
Üretim maliyetlerinin yükseldiği, çiftçinin borç yükünün ağırlaştığı bir dönemde desteklerin yetersiz kalmasının üretim kararlarını da etkileyebileceğini savunan Sarıbal, tarım politikalarının üreticiyi ayakta tutacak biçimde yeniden ele alınmasını istedi.
Sarıbal: “Sorun Paranın Yokluğu Değil, İktidarın Tercihleri”
Sarıbal, tarımsal destekleri değerlendirirken bütçedeki faiz giderleri ile üreticiye ayrılan kaynak arasındaki farkı da gündeme getirdi. Kamu kaynaklarının dağılımında çiftçilerin ve emekçilerin ihtiyaçlarının önceliklendirilmediğini savunan Sarıbal, bütçe tercihlerinin toplumun refahı üzerindeki etkilerinin tartışılması gerektiğini söyledi.
Ekonomik büyüme ve millî gelir rakamlarındaki artışın vatandaşların gelirlerine ne ölçüde yansıdığının sorgulanmasını isteyen Sarıbal, üreticinin kazancı ve çalışanların yaşam koşulları açısından bütçenin sonuçlarına bakılması gerektiğini ifade etti.
Vergiler yoluyla toplumdan toplanan kaynakların dağılımında hakkaniyet gözetilmesi gerektiğini belirten Sarıbal, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için çiftçiye ayrılan desteğin artırılmasını istedi.
Sarıbal, bütçe tercihlerine yönelik eleştirisini “Sorun paranın yokluğu asla değil. Sorun iktidarın tercihleri” sözleriyle dile getirdi.
Sekiz Aylık İthalat Faturası 10,755 Milyar Dolara Ulaştı
Orhan Sarıbal, Türkiye’nin tarım ürünleri ve hayvancılık alanındaki ithalatını da eleştirdi. Paylaştığı dış ticaret tablosuna göre 2026 yılının ocak-ağustos döneminde seçili 15 bitkisel ürün grubunun ithalat bedelinin yaklaşık 9 milyar 102 milyon dolara ulaştığını belirtti.
Canlı hayvan ve kırmızı et ithalatına ilişkin yaklaşık 1 milyar 653 milyon dolarlık tutarın da eklenmesiyle, açıkladığı kalemlerin toplamının yaklaşık 10 milyar 755 milyon dolara çıktığını söyledi.
2025 ve 2026 yıllarının ilk sekiz aylık dönemlerini karşılaştıran Sarıbal, buğday ithalatının yaklaşık 2,05 milyon tondan 3,56 milyon tona yükseldiğini aktardı. Aynı dönemde mısır ithalatının da 4,08 milyon tondan 5,29 milyon tona çıktığını belirtti.
Sarıbal’ın paylaştığı verilere göre söz konusu dönemde ithalat bedeli dolar cinsinden buğdayda yüzde 75, mısırda ise yüzde 27 arttı. Bu rakamları Türkiye’nin tarım politikaları açısından değerlendiren Sarıbal, yerli üretimin yeterince desteklenmemesinin ithalat ihtiyacını artırdığı görüşünü dile getirdi.
Hayvancılık alanındaki ithalatın da sürdüğünü belirten Sarıbal, 2026 yılının ilk sekiz ayında 557 bin 303 baş büyükbaş ve küçükbaş hayvan ile 63 bin 160 ton kırmızı et ithal edildiğini söyledi. Üreticinin yeterince desteklenmediği koşullarda ithalata başvurulmasını eleştiren Sarıbal, tarım ve hayvancılıkta yerli üretim kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Çiftçi Borçlarına Faiz Affı ve Uzun Vadeli Ödeme Talebi
Basın toplantısında çiftçilerin borç yüküne de değinen Sarıbal, bankalara olan üretici borcunun yaklaşık 1,5 trilyon liraya ulaştığını belirtti. 2027 bütçe teklifinde çiftçinin borçlarını hafifletecek yeterli bir yaklaşım bulunmadığını savunan Sarıbal, borçların yeniden yapılandırılması gerektiğini söyledi.
Sarıbal’ın önerisi, çiftçilerin borç faizlerinin silinmesi ve anapara ödemelerinin uzun vadeye yayılması yönünde oldu. Böyle bir düzenlemenin üreticilerin finansal baskısını hafifletmeye ve tarımsal üretimin devamlılığına katkı sunmaya yönelik olması gerektiğini ifade etti.
Çiftçinin borçlanarak üretim yapmaya çalıştığı, girdi maliyetlerinin yükseldiği ve ithalatın sürdüğü bir ortamda tarım politikalarının değişmesi gerektiğini savunan Sarıbal, üreticiyi daha fazla borçlandıran uygulamaların sorunları derinleştireceğini belirtti.
Sarıbal, 2027 bütçesinde tarımsal desteklerin artırılması, kanunda belirtilen destekleme ölçütünün karşılanması, çiftçi borçlarının faiz yükünden arındırılması ve yerli üretimin güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi. Mevcut bütçe yaklaşımının tarım sektörünün sorunlarını çözmeyeceğini savunan Sarıbal, açıklamasını “Bu bütçeyle tarımın sorunlarının çözülme ihtimali yoktur” sözleriyle tamamladı.
