Köprü ve otoyolların özelleştirilmesi gündemde. CHP’li Gamze Akkuş İlgezdi, geçiş ücretleri ve kamu zararına ilişkin sorular yöneltti.
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Dr. Gamze Akkuş İlgezdi, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesine yönelik hazırlıklara tepki gösterdi. İlgezdi, kamu kaynaklarıyla inşa edilen ulaşım altyapısının özel şirketlere devredilmesinin kamu yararı, bütçe dengesi ve yurttaşların ulaşım hakkı açısından önemli soru işaretleri yarattığını belirtti.
İlgezdi, konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına yazılı soru önergesi verdi. Önergesinde olası devir süreçlerinin mali boyutunun yanı sıra geçiş ücretleri, araç garantileri, bakım ve onarım sorumlulukları, KGM personelinin hakları ve güzergâhlardaki ticari alanlardan elde edilen gelirlerin durumuna ilişkin kapsamlı sorular yöneltti.
Köprü ve Otoyollarda İşletme Hakkı Devri Gündemde
CHP’li İlgezdi, vatandaşların ödediği vergilerle inşa edilen köprü ve otoyolların işletme hakkının devredilmesine ilişkin hazırlıkların kamuoyuna açık ve şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Geçmişte Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) projelerinde uygulanan döviz endeksli garanti mekanizmalarının kamu maliyesi üzerinde oluşturduğu yükü hatırlatan İlgezdi, mevcut kamusal altyapının da benzer bir yapıya konu edilmemesi gerektiğini savundu.
İlgezdi, özellikle işletme hakkı devredilecek güzergâhlarda özel şirketlere araç geçiş garantisi verilip verilmeyeceğinin açıklanmasını istedi. Garanti verilmesi halinde bunun hangi finansman modeliyle uygulanacağının da kamuoyunun bilgisine sunulması gerektiğini belirtti.
Geçiş Ücretleri İçin “Tarife” Uyarısı
Olası özelleştirme sürecinde tartışılan başlıklardan biri de köprü ve otoyol geçiş ücretlerinin nasıl belirleneceği.
İlgezdi, işletme hakkının özel şirketlere devredilmesinin ardından tarife belirleme yetkisinin kapsamının netleştirilmesi gerektiğini belirterek, KGM tarafından uygulanan Yİ-ÜFE artış tavanının korunup korunmayacağını sordu.
CHP’li milletvekili, tarife belirleme yetkisinin özel işletmecinin kontrolüne bırakılması veya mevcut fiyat sınırlamalarının devre dışı kalması halinde geçiş ücretlerinin yurttaşlar açısından önemli bir maliyet oluşturabileceğini ifade etti.
Bakım ve Onarım Sorumluluğu Kimin Olacak?
Önergedeki bir diğer başlık ise işletme hakkı devredilecek yolların bakım ve onarım yükümlülükleri oldu.
İlgezdi, Sayıştay’ın KGM ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığına (ÖİB) ilişkin denetim raporlarında, devredilen yollarda bakım ve onarım yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesine yönelik tespitlerin bulunduğunu belirtti.
Bu nedenle yeni devir sözleşmelerinde özel işletmecilerin bakım ve onarım sorumluluklarının açık biçimde tanımlanmasını isteyen İlgezdi, şartnamelerde uygulanacak cezai yaptırımlar ile teminat oranlarının da açıklanmasını talep etti.
Önergenin bu bölümünde, işletmecilerin geçiş ücretlerinden gelir elde ederken bakım ve onarım maliyetlerinin kamuya aktarılması riskine karşı hangi önlemlerin alınacağı soruldu.
Akaryakıt İstasyonları ve Ticari Alanların Geliri Ne Olacak?
İşletme hakkı devredilecek güzergâhlarda bulunan akaryakıt istasyonları, dinlenme tesisleri ve diğer ticari alanlardan elde edilen kira gelirleri de soru önergesinde yer aldı.
İlgezdi, bu alanların işletme hakkıyla birlikte özel şirketlere devredilip devredilmeyeceğini, söz konusu gelirlerin Hazine portföyünde tutulup tutulmayacağını sordu.
Ayrıca devredilmesi planlanan hatların mevcut yıllık net gelirlerinin ne olduğu ve işletme hakkı devrinden elde edilecek bedelin bugünkü net değeriyle karşılaştırıldığında kamu açısından nasıl bir finansal sonuç ortaya çıkacağının açıklanmasını istedi.
İhale muhammen bedelinin belirlenmesinde son beş yılın araç geçiş verilerinin nasıl değerlendirildiği de Bakan Şimşek’e yöneltilen sorular arasında yer aldı.
KGM Çalışanlarının Geleceği de Soruldu
Olası özelleştirme sürecinde KGM bünyesinde görev yapan personelin durumu da önergenin başlıklarından biri oldu.
İlgezdi, işletme hakkı devredilecek köprü ve otoyollarda görev yapan kadrolu ve sözleşmeli çalışanların özelleştirme sonrasındaki özlük hakları, nakil süreçleri ve istihdam güvencelerinin nasıl korunacağını sordu.
Bu kapsamda 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 22. maddesi çerçevesinde personel için nasıl bir planlama yapıldığı konusunda da bilgi talep edildi.
Devir Süresi ve Değer Tespitine İlişkin Ayrıntılar İstendi
Soru önergesinde, köprü ve otoyolların işletme hakkı devri sürecinin hukuki ve mali altyapısına ilişkin sorular da yer aldı.
İlgezdi, 4046 sayılı Kanun’un 15. maddesi kapsamında KGM sorumluluğundaki köprü ve otoyolların işletme hakkı devri süreçlerinde Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından güncel bir değer tespiti veya hukuki altyapı çalışması yürütülüp yürütülmediğini sordu.
Ayrıca hazırlanması planlanan İşletme Hakkı Devri Sözleşmelerinde imtiyaz süresinin ne kadar olacağı ve bu sürelerin belirlenmesinde hangi ekonomik ömür ile iskonto oranlarının esas alınacağı konusunda da açıklama talep edildi.
İlgezdi, kamuya ait ulaşım altyapısının geleceğini belirleyecek bu tür süreçlerde maliyetlerin, gelirlerin, garanti mekanizmalarının ve çalışanların haklarının açık biçimde ortaya konulması gerektiğini belirterek, konuya ilişkin ayrıntılı bilgi istedi.
