Barış Bektaş, cezaevlerinde kapasite aşımının 129 bin kişiye ulaştığını belirterek infaz sistemindeki eşitsizlikleri, yüksek yargı harçlarını ve adalete erişim sorunlarını eleştirdi.
CHP Konya Milletvekili Barış Bektaş, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Adalet Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesini değerlendirirken Türkiye’deki yargı sistemine ilişkin eleştirilerini dile getirdi. Cezaevlerindeki doluluk oranlarından infaz uygulamalarına, uzun süren davalardan avukatların ekonomik koşullarına kadar birçok başlığı gündeme taşıyan Bektaş, adaletin yeni cezaevi ve adliye binaları inşa edilerek sağlanamayacağını söyledi.
Adalet Bakanlığı için 2027 yılında 524 milyar liralık bütçe ayrıldığını hatırlatan Bektaş, bütçenin büyüklüğünden önce vatandaşın hukuk sistemine duyduğu güvenin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Hukukun herkes için eşit uygulanmasının önemine dikkat çeken Bektaş, adalet duygusunun kişinin siyasi görüşüne, ekonomik gücüne veya iktidara yakınlığına göre değişmemesi gerektiğini ifade etti.
Barış Bektaş: Fatma Betül Sayan Kaya’nın Tutuklanması Önemli Bir Eşik
Konuşmasında fon vurgununa ilişkin yürütülen adli süreçleri de değerlendiren Bektaş, eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya’nın tutuklanmasını adalet duygusu bakımından önemli bir gelişme olarak nitelendirdi.
Bektaş, Türkiye’de gözaltı ve ifade işlemlerinde kişilere farklı muamele yapıldığı yönündeki eleştirilerini dile getirerek bazı kişilerin sabahın erken saatlerinde evlerinden gözaltına alındığını, bazılarının ise daha farklı koşullarda ifadeye gittiğini söyledi. Bu tür uygulamaların toplumun adalete olan güvenini zedelediğini belirten Bektaş, fon soruşturmasında tüm sorumluların eksiksiz biçimde araştırılması gerektiğini vurguladı.
Cezaevlerinde Kapasite Aşımı 129 Bin Kişiye Ulaştı
Bektaş’ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de cezaevlerindeki aşırı doluluk oldu. Adalet Bakanlığı verilerine dayanan Bektaş, 3 Ağustos 2026 itibarıyla Türkiye’deki 402 ceza infaz kurumunda 433 bin 520 kişinin bulunduğunu açıkladı. Cezaevlerinin toplam kapasitesinin 304 bin kişi olduğunu belirten Bektaş, kapasitenin yaklaşık 129 bin kişi aşıldığını söyledi.
Bu verilere göre cezaevlerinde her 100 kişilik kapasiteye 142 kişinin düştüğünü kaydeden Bektaş, aşırı doluluğun barınma koşullarına da yansıdığını ifade etti. Avrupa Konseyi tarafından yayımlanan ceza istatistiklerine de değinen Bektaş, Türkiye’nin 100 bin kişiye düşen 458 mahpus sayısıyla 46 ülke arasında ilk sırada yer aldığını, bir yıllık artış oranının ise yüzde 29 olduğunu belirtti.
“Adaleti Betonla Çözmeye Çalışıyorsunuz”
İktidarın cezaevlerindeki yoğunluğa karşı 2028 yılına kadar 50 yeni cezaevi inşa etmeyi planladığını hatırlatan Bektaş, bu yaklaşımın sorunun temel nedenlerini ortadan kaldırmayacağını savundu.
Cezaevi sayısını artırmanın tek başına adalet sistemindeki sorunları çözemeyeceğini dile getiren Bektaş, suçun önlenmesi, tutuklamanın istisnai bir tedbir olarak uygulanması ve ceza dışı alternatiflerin etkinleştirilmesi gerektiğini söyledi. Bektaş, “Ekonomiyi betonla büyütmeye çalışan anlayış şimdi adaleti de betonla çözmeye çalışıyor” sözleriyle cezaevi yatırımlarına yönelik eleştirisini dile getirdi.
Ceza infaz kurumlarında insan onuruna uygun koşulların sağlanmasının devletin anayasal sorumluluğu olduğunu belirten Bektaş, cezaevlerinin yalnızca cezalandırma değil, hükümlülerin yeniden topluma kazandırılmasını sağlayan kurumlar olması gerektiğini kaydetti.
İnfaz Sisteminde Eşitsizlik ve Keyfî Uygulama Eleştirisi
İnfaz sistemindeki uygulamaların da hukuki belirsizliklere yol açtığını savunan Bektaş, benzer hukuki durumdaki hükümlülerin farklı düzenlemeler nedeniyle farklı sonuçlarla karşılaşabildiğini söyledi.
İdare ve gözlem kurullarının iyi hâl değerlendirmelerinde nesnel ölçütler yerine tartışmalı gerekçelere başvurulduğuna ilişkin şikâyetler bulunduğunu aktaran Bektaş, bu kurulların kararlarının hükümlülerin özgürlüğünü doğrudan etkilediğine dikkat çekti. Mahkeme kararlarının idari değerlendirmeler nedeniyle fiilen uzayabildiğini belirten Bektaş, infaz uygulamalarında açık ve objektif kriterlerin oluşturulması, etkili yargısal denetimin sağlanması gerektiğini ifade etti.
Uzayan Davalar Vatandaşları Ekonomik ve Sosyal Yönden Mağdur Ediyor
Yargılamaların uzun sürmesinin vatandaşlar açısından ciddi mağduriyetler yarattığını belirten Bektaş, işçilerin alacaklarını tahsil etmek için yıllarca beklemek zorunda kaldığını, miras davalarının sonuçlanmasını göremeden hayatını kaybedenlerin bulunduğunu ve ticari uyuşmazlıkların esnafı ekonomik açıdan zor durumda bıraktığını söyledi.
Yeni adliye binaları yapılmasının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Bektaş, asıl ihtiyacın davaların makul sürede sonuçlandırıldığı, vatandaşların haklarına zamanında kavuşabildiği bir yargı sistemi olduğunu dile getirdi.
Avukatların ve Adliye Çalışanlarının Ekonomik Sorunları Gündemde
Bektaş, savunma makamının güçlendirilmesinin adalet sisteminin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek özellikle genç avukatların ekonomik koşullarına dikkat çekti. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında verilen görevlerin ve adli yardım hizmetlerinin ücretlerinin yetersiz kaldığını ifade eden Bektaş, avukatların artan mesleki maliyetler karşısında zorlandığını söyledi.
Adliye çalışanlarının sorunlarını da gündeme taşıyan Bektaş; zabıt kâtipleri, mübaşirler, infaz koruma memurları ve diğer personelin yoğun iş yükü, personel yetersizliği ve ücret adaletsizliği yaşadığını belirtti. Bu çalışanların çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini kaydetti.
Yüksek Harçlar Adalete Erişimi Zorlaştırıyor
Hak arama maliyetlerinin giderek yükseldiğini söyleyen Bektaş, yargı harçlarındaki artışların vatandaşların mahkemelere başvurmasını zorlaştırdığını ifade etti. Özellikle nispi harçların yüksekliğinin ekonomik gücü sınırlı kişileri etkilediğini belirten Bektaş, adli yardım uygulamasındaki şartların da yeniden değerlendirilmesini istedi.
Bektaş, gelir getirmeyen küçük bir taşınmaz hissesi bulunan vatandaşların yalnızca tapu kaydı gerekçe gösterilerek adli yardım başvurularının reddedilebildiğini söyledi. Adli yardım sisteminin şekil şartlarının ötesine geçmesi gerektiğini savunan Bektaş, hak aramanın yalnızca ekonomik gücü yüksek kişilerin erişebildiği bir imkân olmaktan çıkarılması gerektiğini dile getirdi.
“Daha Fazla Cezaevi Değil, Daha Fazla Adalet İstiyoruz”
Konuşmasının sonunda Adalet Bakanlığı’nın başarısının bütçe büyüklüğü, adliye binalarının veya cezaevlerinin sayısıyla ölçülemeyeceğini belirten Bektaş, temel ölçütün vatandaşın hukuka güvenmesi, mahkemelerin bağımsızlığı ve yargılamaların makul sürede tamamlanması olduğunu söyledi.
Bektaş, “Biz daha fazla cezaevi değil, daha fazla adalet istiyoruz; daha büyük adalet sarayları değil, hukuk güvencesi istiyoruz” ifadelerini kullandı. Adaletin siyasi iktidarın bir lütfu değil, vatandaşların anayasal hakkı olduğunu vurgulayan Bektaş, hukuk sistemine duyulan güvenin kaybedilmesinin telafisinin çok daha ağır olacağını belirtti.
