Ömer Fethi Gürer, gıda ihracatında 2026’nın ilk 10 ayında AB’den gelen 385 bildirimi gündeme taşıdı. İthalat artışı, fahiş fiyat ve tarım politikalarını eleştirdi.
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi görüşmelerinde gıda ihracatından fahiş fiyatlara, ithal ürün denetimlerinden tarım politikalarına kadar birçok başlıkta değerlendirmelerde bulundu. Avrupa Birliği’nin Türkiye’den gönderilen gıda ürünlerine yönelik 2026’nın ilk 10 ayında 385 bildirimde bulunduğunu belirten Gürer, bunların 278’inin ciddi risk kapsamında kaydedildiğini söyledi. Gürer, ithalatın ihracattan daha hızlı arttığına dikkat çekerek üretici, tüccar, sanayici ve tüketiciyi birlikte gözeten kamucu tarım politikalarına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi üzerine yaptığı konuşmada, Türkiye’nin gıda ticaretinde karşı karşıya olduğu sorunları gündeme taşıdı. Avrupa Birliği Gıda ve Yem Hızlı Alarm Sistemi kayıtlarına işaret eden Gürer, Türkiye’den gönderilen ürünlerin sınır kontrollerinde reddedilmesinin hem ihracatçıları hem üreticileri hem de ülkenin gıda ticaretini etkilediğini belirtti.
Gıda ihracatında 2026’nın ilk 10 ayında 385 bildirim
Avrupa Birliği Gıda ve Yem Hızlı Alarm Sistemi verilerini paylaşan Gürer, 2025 yılında Türkiye’den gönderilen 486 ürün hakkında bildirim yapıldığını, 2026 yılının ilk 10 ayında ise bu sayının 385’e ulaştığını söyledi.
Gürer’in aktardığı verilere göre 2026 yılındaki bildirimlerin 284’ü sınır reddi, 60’ı dikkat bildirimi, 23’ü alarm bildirimi olarak kayıtlara geçti. Bildirimlerin 278’i ciddi risk, 39’u ise potansiyel risk kapsamında değerlendirildi.
Bildirimlerde meyve ve sebze ürünlerinin ağırlıkta olduğunu vurgulayan Gürer, bu ürün grubunun 296 kayıtla toplam bildirimlerin yüzde 77’sini oluşturduğunu belirtti. Ürünlerin Bakanlık laboratuvarlarında incelendikten sonra ihraç edilmesine rağmen başka ülkelerin sınırlarından geri dönmesinin üretici ve ihracatçı açısından önemli kayıplara yol açtığını kaydetti.
İhracattan dönen ürünlerin iç piyasadaki karşılığı da denetlenmeli
İhracat sırasında pestisit nedeniyle reddedilen ürünlerin imha edildiğinin ifade edildiğini belirten Gürer, aynı üretim alanından elde edilerek iç piyasaya sunulan ürünlerin de denetlenmesi gerektiğini söyledi.
Gürer, ihracattan dönen ürünlerin imha edilmesinin tek başına yeterli olmadığını, aynı üretim alanındaki ürünlerin tüketiciye ulaşmadan kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı. Gıda güvenliğinin yalnızca ihracat denetimleriyle sınırlı tutulamayacağını belirten Gürer, üretimden tüketime kadar bütün aşamaların izlenmesi çağrısında bulundu.
İthal gıdaların denetimini de gündeme getiren Gürer, ABD’den Avrupa Birliği’ne gönderilen cevizlerin sınır kontrollerinde reddedilmesine karşın Türkiye’ye girişlerinde benzer sorunların tespit edilmediğine ilişkin değerlendirmesini paylaştı. İthal ürünlerde GDO ve tatlandırıcı kontrollerinin nasıl yapıldığını soran Gürer, denetim süreçlerinin açıklığa kavuşturulmasını istedi.
Fahiş fiyatla mücadelede sistem tartışması
Fahiş fiyat uygulamalarına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Gürer, sorunun yalnızca denetim ve cezalarla çözülemeyeceğini savundu. Ticaret, Tarım ve Orman, Hazine ve Maliye bakanlıklarının birlikte hareket etmesi gerektiğini belirten Gürer, son dönemde farklı sektörlerde yapılan operasyonların ardından tüccarların gözaltına alınması ve tutuklanmasının piyasa üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
Suç işleyenlerin cezalandırılması gerektiğini ifade eden Gürer, bunun yanında fiyat artışlarına yol açan yapısal sorunların da ele alınması gerektiğini söyledi. Gıda, yem ve gübre sektörlerindeki yoğunlaşmaya işaret eden Gürer, özellikle yem ve gübre fiyatlarının denetlenmesinin üretim maliyetleri açısından önem taşıdığını kaydetti.
Kamu fabrikalarının özelleştirilmesi sonrasında bu alanlarda ithalatın ve belirli şirketlerin ağırlığının arttığını ileri süren Gürer, tarımsal üretimin planlama ve kamusal destek mekanizmalarıyla yönetilmesi gerektiğini dile getirdi.
Kooperatifçilik için kamusal destek çağrısı
Tarım ve gıda alanında kooperatiflerin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Gürer, kooperatiflerin yapısal sorunlarını giderecek yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğunu söyledi.
Gıda ve tarım kooperatiflerinin özerk bir anlayışla desteklenmesini isteyen Gürer, kamu desteği ve üretim planlaması olmadan kooperatifçiliğin geliştirilmesinin güç olduğunu ifade etti. Üretim öncesinden ürünün pazara sunulmasına kadar bütün aşamaların planlanmasının hem üreticinin hem de tüketicinin korunması açısından önem taşıdığını vurguladı.
Tüccarlara yönelik operasyonların meyve-sebze piyasasına etkisi
Gürer, meyve ve sebze piyasasında yaşanan sorunları anlatırken 41 tüccar ve sanayicinin gözaltına alınmasıyla başlayan sürecin ihracat ve iç piyasaya yansıdığına ilişkin değerlendirmeleri de gündeme getirdi.
Türkiye’nin fındık, üzüm, zeytin, elma ve limon gibi önemli ihraç ürünlerinin satışında sıkıntılar yaşandığını belirten Gürer, Niğde’de elmanın kilogram fiyatının 10-15 lira, meyve suyu sanayisine verilen elmanın fiyatının ise 2-3,5 lira aralığında işlem gördüğünü söyledi. Bazı bahçelerde elmanın dalında kaldığını ifade etti.
Elmanın geçmişte doğrudan satışın yanı sıra ihracat ve depolama yoluyla farklı dönemlerde pazara sunulduğunu hatırlatan Gürer, normal depolama yapan tüccarların da stokçuluk suçlamaları nedeniyle kaygı duyduğunu belirtti.
Tutuklu yargılamaların meyve-sebze ticaretinde yarattığı belirsizliğin üreticileri de etkilediğini savunan Gürer, ürününü satamayan çiftçilerin ekonomik kayıplar yaşadığını söyledi. Piyasa düzenlemelerinin üreticiyi, tüccarı ve tüketiciyi birlikte dikkate alması gerektiğini ifade etti.
İthalat yüzde 17,72 arttı, ihracattaki artış yüzde 6’da kaldı
Dış ticaret verilerini de değerlendiren Gürer, 2026 yılının ilk sekiz ayında ihracat artışının yüzde 6’da kaldığını, ithalatın ise yüzde 17,72 yükseldiğini belirtti. Gürer, aynı dönemde ihracatın 21 milyar 190 milyon dolara, ithalatın ise 20 milyar 430 milyon dolara ulaştığını söyledi.
Hayvan yemi ithalatındaki artışa da dikkat çeken Gürer, yılın ilk sekiz ayında yalnızca hayvan yemine ödenen ithalat artışının 1 milyar 225 milyon dolara ulaştığını kaydetti.
Gürer, konuşmasında tarımsal üretimde planlama, gıda güvenliğinde etkin denetim, kooperatiflerin güçlendirilmesi ve ithalata bağımlılığın azaltılması gerektiğini vurgulayarak üreticiden tüketiciye uzanan zincirin bütün taraflarını gözeten bir yönetim anlayışına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
