Cevdet Akay kademeli emeklilik düzenlemesinin 2027 ve 2028 bütçe hedeflerinde yer almadığını söyledi. İşsizlik Fonu’nun Takasbank’taki parasını sordu.
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesi üzerine CHP Grubu adına yaptığı konuşmada, emeklilerin ve çalışanların ekonomik koşullarına dikkat çekti. Bakanlık bütçesindeki büyük artışa rağmen emekli aylıkları ve çalışan ücretleri için yeterli kaynak ayrılmadığını savunan Akay, kademeli emeklilik beklentisinin 2027 ve 2028 hedeflerinde de karşılık bulmadığını söyledi.
Akay, İşsizlik Sigortası Fonu’nun Takasbank ve para piyasalarındaki yatırımlarına ilişkin de açıklama istedi. Fonun bu piyasalarda takılan ya da kayba uğrayan bir parasının bulunup bulunmadığının netleştirilmesini talep etti.
Bakanlık bütçesi 2,3 trilyon lirayı aştı: Emekliye ne kadar ayrılacak?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçesinin 2 trilyon 395 milyar lira olarak öngörüldüğünü belirten Akay, geçen yıl 447,9 milyar lira olan bütçedeki artışın yaklaşık 1 trilyon 948 milyar liraya ulaştığına işaret etti.
Bütçedeki yükselişin büyük bölümünün cari transferlerden kaynaklandığını söyleyen Akay, bu kalemin 2 trilyon 387 milyar lira olduğunu, görev zararları için 353 milyar lira, Hazine yardımı için ise 2 trilyon 33 milyar lira öngörüldüğünü aktardı. Artışın önemli bölümünün kurumsal ve muhasebe sistemindeki değişikliklerden kaynaklandığını ifade eden Akay, asıl önemli konunun bu kaynağın nasıl kullanılacağı olduğunu vurguladı.
Emeklilerin bütçe görüşmelerinden zam konusunda somut bir yanıt beklediğini belirten Akay, en düşük emekli aylığı alanlara ne kadar artış yapılacağının açıklanmasını istedi. Bütçede emeklilere ve çalışanlara verilecek ücret artışları için yeterli kaynak göremediğini söyleyen Akay, kaynak dağılımının ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini dile getirdi.
Cevdet Akay: Kademeli emeklilik 2027 ve 2028 hedeflerinde yok
Kademeli emeklilik ve intibak yasası bekleyenlerin durumunu da gündeme taşıyan Akay, Bakanlığın bütçe teklifindeki Sosyal Güvenlik Programı verilerine dikkat çekti. Bayram ikramiyesi alacak emekli sayısının 2026 yılında 16 milyon 104 bin olarak gerçekleşmesinin tahmin edildiğini, 2027 yılı için ise 16 milyon 410 bin kişi öngörüldüğünü belirtti.
Akay, 2028 yılı hedefinde de emekli sayısının 16 milyon 720 bine çıkarıldığını ve her iki yıl için artışın 310 bin kişi olarak hesaplandığını söyledi. Bu rakamların kademeli emeklilik konusunda herhangi bir düzenleme beklentisine işaret etmediğini savunan Akay, bir gün veya bir ay fark nedeniyle 17-20 yıl kayıp yaşayan insanların yaşadığı mağduriyetin giderilmesi gerektiğini ifade etti.
Bakanlığın hedeflerini yanlış yorumlaması halinde bunun Komisyonda düzeltilmesini isteyen Akay, kademeli emeklilik konusunda açık bir açıklama beklediklerini belirtti. Emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesine yönelik de somut adım atılmasını istedi.
Açlık sınırının 38 bin liraya, yoksulluk sınırının 124 bin liraya dayandığını belirten Akay; en düşük emekli aylığının 23 bin 552 lira, asgari ücretin ise 28 bin 75 lira olduğunu hatırlattı. Asgari ücretin en az 45 bin liraya çıkarılması ve en düşük emekli aylığının net asgari ücrete bağlanması için kanun teklifleri verdiklerini söyleyen Akay, bu düzenlemelerin Komisyonda beklediğini kaydetti.
Fon kaybı olmasaydı emekliye 50 bin lira ikramiye verilebilirdi
Konuşmasında fon krizine ilişkin iddiaları da gündeme getiren Akay, 820 milyar liralık kayıp yaşanmamış olması halinde 16 milyon 410 bin emeklinin her birine yaklaşık 50 bin lira bayram ikramiyesi ödenebileceğini savundu. Borsadaki değer kayıplarını bu hesaba dahil etmediğini belirten Akay, gerekli önlemler alınmış olsaydı emeklilere önemli bir kaynak aktarılabileceğini söyledi.
Akay, Yap-İşlet-Devret ve Kamu-Özel İşbirliği projelerine sağlanan vergi muafiyetleri, istisnalar ve indirimleri de eleştirdi. Vergi harcamaları kapsamında bu projelerle ilişkili 1 trilyon 79 milyar liralık kaynağa dikkat çeken Akay, verimsiz bulduğu muafiyetlerden vazgeçilerek elde edilecek gelirin emeklilere aktarılmasını önerdi.
Bu tutarın emeklilere dağıtılması halinde kişi başına yaklaşık 65 bin lira ödeme yapılabileceğini ifade eden Akay, kaynak bulunmadığı yönündeki değerlendirmelere karşı bütçedeki vergi harcamalarını işaret etti.
Çocukların korunması ve gelişiminin sağlanmasına yönelik programa da değinen Akay, yıllardır bu alana ödenek ayrılmadığını belirterek, konuyla ilgili bir önerge sunacaklarını açıkladı.
İşsizlik Fonu’nun Takasbank’ta takılan parası var mı?
Akay’ın Bakanlığa yönelttiği önemli sorulardan biri de İşsizlik Sigortası Fonu’nun yönetimi ve yatırımları oldu. Fonun varlık büyüklüğünün eylül ayı sonunda 883 milyar liraya ulaştığını, ekim itibarıyla ise 900 milyar lirayı geçtiğinin açıklandığını aktaran Akay, fon kaynaklarının işsiz kalan çalışanlara daha fazla aktarılması gerektiğini söyledi.
İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağır olduğunu ve kolaylaştırılması gerektiğini belirten Akay, devlet katkısının yüzde 1’den binde 5’e düşürülmesinin de fonun kaynaklarını daralttığını ifade etti. Fonun işverenlere sağlanan desteklerden çok işsiz kalan çalışanların ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
İŞKUR’un yayımladığı bültendeki dağılımı da paylaşan Akay, fon varlıklarının 621 milyar liralık bölümünün devlet iç borçlanma senetlerinde değerlendirildiğini, portföyün yaklaşık yüzde 70’inin bu araçlarda, yüzde 29’unun banka mevduatında bulunduğunu söyledi. Takasbank ve para piyasalarındaki payın ise binde 43 olduğunu belirten Akay, bu orana göre yaklaşık 3 milyar 816 milyon liralık bir tutarın söz konusu olduğunu kaydetti.
Bu noktada Bakanlığa doğrudan soru yönelten Akay, İşsizlik Sigortası Fonu’nun Takasbank veya para piyasalarında takılan, kayba uğrayan ya da geri alınamayan bir parasının bulunup bulunmadığının açıklanmasını istedi.
Fonun işsiz kalan vatandaşlar için hayati önem taşıdığını belirten Akay, bu kaynakların nasıl değerlendirildiğinin şeffaf biçimde ortaya konulması gerektiğini söyledi. İşsizlik ödeneği bekleyen yüz binlerce kişinin ve ailelerinin bu konuda yanıt beklediğini ifade eden Akay, fon kaynaklarında herhangi bir kayıp varsa bunun hesabının verilmesini talep etti.
Cevdet Akay, Bakanlık yetkililerinden Takasbank ve para piyasalarındaki yatırımlara ilişkin açık ve net yanıt beklediklerini belirterek, çalışanların işsiz kaldıklarında güvencesi olması gereken fonun korunmasının önemine dikkat çekti.
