Rahmi Aşkın Türeli, fon vurgunu için Meclis araştırması istedi. BDDK ve sermaye piyasası yöneticilerinin görevden alınmasını, asgari ücret sisteminin değişmesini talep etti.
Cumhuriyet Halk Partisi Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada fon piyasasında yaşanan usulsüzlük iddialarının tüm yönleriyle araştırılması çağrısında bulundu. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun görevden affını istemesinin yeterli olmadığını belirten Türeli, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank ve BDDK’nin üst düzey yöneticilerinin görevden alınmasını istedi.
2027 yılı bütçe görüşmelerinin sürdüğü Meclis’te konuşan Türeli, fon piyasasındaki gelişmelerin yalnızca bazı yöneticilerin görevden ayrılmasıyla kapatılamayacağını savundu. Olayın aydınlatılması için iktidar ve muhalefetin birlikte çalışacağı bir Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını isteyen Türeli, büyük miktarda fon alım satımı yapanların listesinin de kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini söyledi.
Fon vurgunu için Meclis Araştırma Komisyonu çağrısı
Fon piyasasında yaşananları Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük soygunlarından biri olarak nitelendiren Türeli, mevcut yaklaşımla olayın bütün boyutlarının ortaya çıkarılamayacağını ifade etti. Günlerdir konuyu gündeme taşıdıklarını belirten Türeli, Meclis Araştırma Komisyonu kurulması yönündeki taleplerini yineledi.
Komisyonun yalnızca siyasi değerlendirmelerle sınırlı kalmaması gerektiğini kaydeden Türeli, uzmanların ve olayın yaşandığı dönemde ilgili kurumlarda görev yapan yöneticilerin dinlenmesini istedi. Sürecin bütün ayrıntılarıyla incelenmesi, sorumluların belirlenmesi ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Türeli, toplumsal tepkinin zamanla azalacağı ve bazı ödemelerin yapılmasıyla sorunun çözüleceği düşüncesinin yanlış olduğunu belirterek, meselenin kapsamlı bir araştırma yürütülmeden kapatılamayacağını dile getirdi.
Kavcıoğlu’nun ayrılması yeterli değil: Kurumların yönetimi değişmeli
Sermaye piyasalarının Türkiye ekonomisindeki işlevine dikkat çeken Türeli, tasarrufların yatırımlara dönüşmesinde bankacılık sistemiyle birlikte sermaye piyasalarının da önemli bir kanal olduğunu söyledi.
Sermaye piyasalarının kurumsal geçmişini hatırlatan Türeli, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 1981 yılında çıkarıldığını, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 1982’de, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın ise 1985’te kurulduğunu belirtti. Zaman içinde Merkezi Kayıt Kuruluşu ve Takasbank gibi kurumların da sisteme dahil olmasıyla bütünlüklü bir yapı oluşturulduğunu ifade etti.
Ancak bugün gelinen noktada bu kurumsal yapının ciddi biçimde başarısız olduğunu ve büyük bir güven sorunu ortaya çıktığını savunan Türeli, denetim ve gözetim mekanizmalarının nasıl işlediğinin araştırılması gerektiğini söyledi.
Türeli, SPK, BDDK, Borsa İstanbul, MKK ve Takasbank’ın başkanları, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri ve üst yönetimlerinin görevden alınmasını talep etti.
BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun görevden affını istediğine ilişkin haberleri de değerlendiren Türeli, yalnızca bir yöneticinin görevden ayrılmasının yeterli olmayacağını belirtti. Türeli, sorumluluğun ilgili kurumların tamamı açısından ele alınması gerektiğini kaydetti.
Fon alım satım listeleri Meclis ve kamuoyuyla paylaşılmalı
Türeli’nin açıklamalarında öne çıkan başlıklardan biri de fon piyasasında yüksek tutarlı işlem yapanların kimliklerinin açıklanması oldu. Cumhurbaşkanı’nın söz konusu listeleri bilmesinin yeterli olmadığını ifade eden Türeli, bilgilerin Türkiye Büyük Millet Meclisi ve kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
Konuşmasında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni de eleştiren Türeli, üst düzey kamu yöneticilerinin görevden ayrılma süreçlerinde kullanılan “görevden af” mekanizmasının kurumsal bağımsızlık ve hesap verebilirlik açısından sorun yarattığını savundu. Sistemde kararların Cumhurbaşkanı’nın yetkisinde toplandığını belirten Türeli, bunun Türkiye’nin kurumsal yapısıyla bağdaşmadığını dile getirdi.
Fon piyasasında yaşanan gelişmelerin yalnızca mevcut yatırımcıları değil, Türkiye’nin gelecekteki tasarruf ve yatırım ortamını da etkileyeceğini belirten Türeli, güven kaybının sermaye piyasalarına yönelimi azaltabileceği uyarısında bulundu. Yatırımcıların birikimlerini sermaye piyasaları yerine döviz, altın veya yastık altında tutmayı tercih edebileceğini ifade etti.
Asgari ücret açlık sınırının 10 bin lira altında
Türeli, konuşmasının ikinci bölümünde yaklaşan asgari ücret görüşmelerine ve Türkiye’deki gelir dağılımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. 2021 yılında uygulamaya konulan “faiz sebep, enflasyon sonuç” yaklaşımının ardından Haziran 2023’te başlayan dezenflasyon politikalarının gelir dağılımını olumsuz etkilediğini savunan Türeli, işçi, memur ve emeklilerin ekonomik koşullarının giderek ağırlaştığını söyledi.
Aralık ayında toplanması beklenen Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun önündeki sürecin önemine dikkat çeken Türeli, Türkiye’de asgari ücret ve bu ücretin çevresinde çalışanların oranının yüzde 50’ler seviyesinde olduğunu belirtti. ABD ve OECD ülkelerinde bu oranın yüzde 4-5 düzeyinde olduğunu söyleyen Türeli, Türkiye’nin Avrupa Birliği ülkeleri arasında da en düşük ücret seviyelerinden birine sahip olduğunu ifade etti.
Asgari ücret ile ortalama ücret arasındaki farkın giderek kapandığını belirten Türeli, asgari ücretin yalnızca bu ücretle çalışanları değil, işsizlik ödeneği ve genel sağlık sigortası primi gibi farklı sosyal güvenlik uygulamalarını da etkilediğini hatırlattı.
Türeli’nin konuşmasında paylaştığı verilere göre, Ekim 2026 itibarıyla açlık sınırı 38 bin 24 liraya, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti ise 49 bin 124 liraya ulaştı. Buna karşılık mevcut asgari ücretin 28 bin 75 lira olduğunu belirten Türeli, açlık sınırı ile asgari ücret arasında yaklaşık 10 bin liralık fark bulunduğuna dikkat çekti.
Yüksek enflasyon karşısında ücretlerin korunamadığını savunan Türeli, asgari ücretin yıl içinde en az iki kez belirlenmesi yönündeki önerilerinin de dikkate alınmadığını söyledi.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısı değiştirilmeli
Asgari ücret belirleme sisteminin çalışanların gerçek yaşam koşullarını esas almadığını savunan Türeli, mevcut Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısının değiştirilmesini istedi.
Komisyonun beş hükümet, beş işveren ve beş işçi temsilcisinden oluştuğunu hatırlatan Türeli, hükümet ve işveren temsilcilerinin birlikte hareket etmesi durumunda işçi tarafının karar sürecinde etkisiz kaldığını belirtti.
Türeli’ye göre yeni sistemde asgari ücret, yalnızca bir çalışanın değil, ailesiyle birlikte insan onuruna yaraşır bir yaşam sürdürebilmesi için gereken gelir üzerinden belirlenmeli. Bu yaklaşımın Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Beyannamesi, Avrupa Sosyal Şartı ve Uluslararası Çalışma Örgütü’nün ilkeleriyle de örtüştüğünü ifade etti.
Asgari ücret hesaplamalarında genel enflasyon verilerinin yanı sıra düşük gelirli çalışanların harcama kalemlerinin dikkate alınması gerektiğini belirten Türeli, özellikle barınma, gıda ve ulaşım giderlerine göre ayrı bir enflasyon hesabı yapılmasını önerdi.
Sendikal haklar ve reel ücretler için düzenleme talebi
Türeli, asgari ücretin insanca yaşanabilecek bir seviyeye çıkarılması ve geçmiş dönemde reel ücretlerde yaşanan kayıpların telafi edilmesi gerektiğini söyledi. Çalışma hayatında grevli ve toplu sözleşmeli sendikalaşma hakkının güçlendirilmesini de talep eden Türeli, çalışanların ücret ve yaşam koşullarını iyileştirecek kalıcı mekanizmaların kurulması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin kayıt dışı çalışmanın olmadığı, sendikal örgütlenmenin güçlendiği ve uluslararası çalışma normlarına uygun bir istihdam düzenine ihtiyaç duyduğunu belirten Türeli, hem fon piyasasındaki iddiaların aydınlatılması hem de çalışanların gelir kayıplarının giderilmesi için Meclis’in sorumluluk alması gerektiğini ifade etti.
