Yıldırım Kaya, MEB bütçesinde yatırım payının yüzde 7,75’e düşmesine tepki gösterdi. Öğretmen atamaları, ücretsiz öğün ve okul güvenliği için çağrı yaptı.
CHP Eğitim Politikalarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Yıldırım Kaya, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 2027 yılı bütçesine ilişkin değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. CHP Genel Merkezi’nde basın toplantısı düzenleyen Kaya, eğitim bütçesinin nominal olarak artmasına rağmen kamu bütçesi içindeki payının gerilediğine dikkat çekti. Öğretmen açığı, okul yatırımları, çocukların beslenme ve güvenlik sorunları ile vakıf ve derneklere aktarılan kaynakları gündeme taşıyan Kaya, bütçe tercihlerinin dar gelirli ailelerin ve çocukların ihtiyaçlarını karşılamaktan uzak olduğunu savundu.
2027 yılı için Milli Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 458 milyar 762 milyon lira ödenek teklif edildiğini belirten Kaya, bu tutarın 2026 yılına göre yüzde 26,5 nominal artış anlamına geldiğini söyledi. Ancak Bakanlığın kamu idarelerine ayrılan toplam ödenekler içindeki payının yüzde 9,5 seviyesinden yüzde 8,3’e gerilediğini vurgulayan Kaya, “Bütçe büyüyor ama kamu bütçesindeki ağırlığı küçülüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kaya, eğitim bütçesinin büyüklüğünden çok hangi alanlara ve ne ölçüde kaynak ayrıldığının önemli olduğunu belirterek, çocukların beslenmesi, okulların güvenliği ve öğretmenlerin güvenceli istihdamı için daha güçlü adımlar atılması gerektiğini ifade etti.
MEB Bütçesinde Yatırım Payı Yüzde 7,75’e Geriledi
Yıldırım Kaya, 2026 yılında Milli Eğitim Bakanlığına yaklaşık 1 trilyon 944 milyar lira ödenek ayrıldığını, 2027 yılı için ise 2 trilyon 458 milyar 762 milyon liralık bütçe teklif edildiğini hatırlattı. Yüzde 26,5’lik artışın tek başına başarı göstergesi olarak sunulamayacağını belirten Kaya, Bakanlığın toplam kamu ödenekleri içindeki payının düşmesini eleştirdi.
2027 bütçesinin yaklaşık 1 trilyon 796 milyar lirasının personel giderlerine, 224,5 milyar lirasının ise sosyal güvenlik primlerine ayrıldığını aktaran Kaya, bu iki kalemin toplam bütçenin yüzde 82,1’ini oluşturduğunu söyledi. Mal ve hizmet alımlarının payının yaklaşık yüzde 8,1, yatırımlara ayrılan payın ise yüzde 7,75 olduğunu kaydetti.
Öğretmen maaşlarının bir maliyet unsuru olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Kaya, eğitim emekçilerinin ücretlerinin emeklerinin karşılığı olduğunu belirtti. Ancak maaş ödemeleriyle okul yapımı, laboratuvar kurulması, çocukların beslenmesi ve güvenli eğitim ortamlarının oluşturulmasının birbirinden farklı ihtiyaçlar olduğuna dikkat çekti.
Kaya, 2002 yılında MEB bütçesinin yüzde 17,18’inin yatırımlara ayrıldığını, 2027 yılı bütçe teklifinde bu oranın yüzde 7,75’e gerilediğini ifade etti. Böylece eğitim bütçesindeki yatırım payının 25 yıllık süreçte yarıdan fazla azaldığını savundu.
2027 yılı için öngörülen 190,6 milyar liralık yatırım ödeneğinin dağılımını da eleştiren Kaya, ortaöğretim yatırımlarına 44,3 milyar lira ayrılırken yönetim ve destek programının yatırım ödeneğinin 46,4 milyar liraya ulaştığını belirtti. Bu kaynağın ne kadarının idari binalara, ne kadarının doğrudan eğitim hizmetlerine harcanacağının açıklanmasını istedi.
2026 yılında sermaye giderleri için ayrılan 160,49 milyar liralık başlangıç ödeneğinin haziran sonuna kadar yalnızca 29,30 milyar lirasının harcandığını, gerçekleşme oranının yüzde 18,3’te kaldığını aktaran Kaya; okul inşaatlarının neden geciktiğini, deprem güçlendirme çalışmalarının hangi aşamada olduğunu ve ayrılan kaynakların neden zamanında kullanılmadığını sordu.
Öğretmen Açığı Sürerken Milli Eğitim Akademisi Bütçesi Artıyor
Öğretmenlerin ekonomik sorunlarının devam ettiğini ve öğretmen açığının giderilemediğini belirten Kaya, Türkiye genelinde 71 bin 757 ücretli öğretmenin görev yaptığını, norm kadro açığının ise 80 bin 449 olduğunu söyledi.
Atama bekleyen öğretmenlerin geleceğine ilişkin belirsizliğin sürdüğünü ifade eden Kaya, Milli Eğitim Akademisi için ayrılan bütçedeki artışa dikkat çekti. Akademiye 2025 yılında ayrılan 2,49 milyar liranın yalnızca 405 milyon lirasının, başka bir ifadeyle yaklaşık yüzde 16’sının harcandığını belirten Kaya, buna rağmen bütçenin 2026 yılında 6,5 milyar liraya, 2027 yılı teklifinde ise 15,7 milyar liraya çıkarıldığını kaydetti.
2029 yılı için öngörülen tutarın 42 milyar liraya yaklaştığını aktaran Kaya, öğretmen açığı devam ederken önceki bütçesinin büyük bölümü kullanılmamış bir kuruma neden bu ölçüde kaynak ayrıldığının açıklanmasını istedi. Milli Eğitim Akademisinin harcama planı, eğitim kapasitesi ve öğretmen yetiştirme sürecine somut katkısının kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini vurguladı.
Bin 400 Okul İçin Güvenlik Uyarısı
Okullardaki güvenlik sorunlarını da gündeme getiren Kaya, resmi rakamları esas alarak hazırladıkları tahminlere göre Türkiye genelinde yaklaşık bin 400 okulun güvenlik riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtti. Riskli okullarda gerekli önlemlerin alınmasını isteyen Kaya, özellikle birinci derece riskli olduğu belirlenen ve benzer tehlikeler taşıyan okullara sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve okul hemşiresi atanması gerektiğini söyledi.
Okullarda yaşanan saldırıların ve akran zorbalığının önlenmesi için destek mekanizmalarının güçlendirilmesini isteyen Kaya, eğitim ortamlarının yalnızca fiziki açıdan değil, öğrencilerin psikolojik ve sosyal güvenliği bakımından da korunması gerektiğine dikkat çekti.
Vakıf ve Derneklere Aktarılacak 9,4 Milyar Liranın Hesabı Soruldu
Kaya’nın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri de Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinde kâr amacı gütmeyen kuruluşlara yapılacak transferler oldu. 2027 bütçesinde bu kuruluşlara 9 milyar 429 milyon 393 bin lira ödenek ayrıldığını belirten Kaya, hangi vakıf, dernek ve kuruluşlara ne kadar kaynak aktarılacağının açıklanmasını istedi.
Aktarılan kaynakların kaç öğrenciye hizmet vereceği, ne kadarının doğrudan eğitim faaliyetlerinde, ne kadarının idari giderlerde kullanılacağı ve geçmiş yıllardaki ödemelerin denetim sonuçlarının kamuoyuna neden açıklanmadığı sorularını yöneltti.
Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün hizmet alımları için ayrılan ödeneğin de 2026 yılındaki yaklaşık 55,6 milyar liradan 2027 yılında 90,1 milyar liraya yükseldiğini belirten Kaya, yaklaşık yüzde 62’lik artışın gerekçesini sordu. Kamu okullarında temizlik ve güvenlik personeli ihtiyacı devam ederken bu alandaki kaynak artışının açıklanması gerektiğini ifade etti.
Kaya, milli eğitimin sorumluluğunun devlete ait olduğunu belirterek vakıf, dernek, tarikat ve cemaatlerle yapılan protokollere karşı çıktı. Kamu kaynaklarının her kuruşunun hesabının halka verilmesi gerektiğini söyledi.
Her Öğrenciye Ücretsiz ve Sağlıklı Bir Öğün Çağrısı
Ekonomik krizin çocukların eğitim hayatını da etkilediğini belirten Kaya, dar gelirli ailelerin çocuklarının okula aç gitmek zorunda kaldığını ifade etti. Ücretsiz ders kitabı dağıtımının önemli olduğunu ancak eğitim hakkının yalnızca kitap desteğiyle sınırlanamayacağını vurguladı.
Her öğrenciye ücretsiz ve sağlıklı bir öğün yemek verilmesini isteyen Kaya; okullarda temiz içme suyu, hijyenik tuvalet ve yeterli temizlik personeli bulunmasının zorunlu olduğunu söyledi. Okulların temel ihtiyaçları için velilerden para beklenmesini eleştiren Kaya, kamusal eğitimin sorumluluğunun ailelerin üzerine bırakılamayacağını kaydetti.
Eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi için öğrencilerin beslenme, temizlik ve temel ihtiyaçlarının güvence altına alınması gerektiğini belirten Kaya, çocuğun aç olduğu, temiz suya erişemediği ve hijyenik koşullarda eğitim göremediği bir ortamda fırsat eşitliğinden söz edilemeyeceğini dile getirdi.
Sivas ve Konya Örnekleriyle Eğitimde Eşitsizliğe Dikkat Çekti
Kaya, eğitimdeki bölgesel farklılıkları anlatırken Sivas’ın Kangal ilçesinde bir babanın çocuklarını dere üzerinden sırtında taşıyarak okula götürmek zorunda kaldığı olayı gündeme getirdi. Aynı babanın iki kızını da bu koşullarda okuttuğunu, şimdi oğlunun eğitimini sürdürebilmesi için çaba gösterdiğini belirten Kaya, yaşananların kabul edilemez olduğunu söyledi.
Konya’nın Ilgın ilçesindeki bir köyde ise yalnızca bir öğrencinin bulunduğu okulda öğretmen görevlendirilmesini olumlu bir örnek olarak gösterdi. Üçüncü sınıf öğrencisi Hatice’nin doktor olma hayalini sürdürmesi için okulun ve öğretmenin sağlandığını aktaran Kaya, Konya Valiliği ile bu uygulamada emeği geçen Milli Eğitim Bakanlığı görevlilerine teşekkür etti.
Kaya, bir yanda öğrencilerin okula ulaşmak için ağır koşullarla mücadele ettiği, diğer yanda tek öğrencinin eğitim hakkı için öğretmen görevlendirildiği örneklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Eğitimde yaşanan olumsuzlukları eleştirirken başarılı uygulamaların da kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti.
Yıldırım Kaya’dan Eğitim İçin 11 Maddelik Öneri
CHP’nin eğitim bütçesi konusundaki yaklaşımının kamusal eğitimden yana olduğunu belirten Kaya, her çocuğun eşit koşullarda eğitim görmesi, öğretmenlerin güvenceli çalışması ve okulların güvenli hale getirilmesi gerektiğini söyledi. Eğitimde okulun ticarethane, öğrencinin müşteri, öğretmenin ise maliyet unsuru olarak görülemeyeceğini ifade eden Kaya, iktidara 11 maddelik çağrıda bulundu.
Kaya’nın sıraladığı öneriler şöyle:
- Eğitimin kamu bütçesindeki payı artırılmalı; okul, derslik ve altyapı yatırımları hızlandırılmalı.
- Öğretmen açığı kadrolu ve güvenceli atamalarla kapatılmalı; öğretmenlerin ekonomik, sosyal ve aile birliği sorunları çözülmeli.
- Milli Eğitim Akademisinin bütçesi, harcamaları ve sonuçları şeffaf biçimde açıklanmalı.
- Her öğrenciye ücretsiz ve sağlıklı yemek; her okula temiz su, hijyenik tuvalet ve yeterli temizlik personeli sağlanmalı.
- Riskli okullara sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve okul hemşiresi atanmalı; okul saldırıları ve akran zorbalığına karşı destek mekanizmaları güçlendirilmeli.
- Okullar depreme karşı güvenli hale getirilmeli; risk ve güçlendirme bilgileri okul bazında açıklanmalı. Mesleki eğitim süreçlerinde çocukların can güvenliği sağlanmalı.
- Okul öncesi eğitim ücretsiz ve erişilebilir olmalı; öğrenci pansiyonları ihtiyaç sahibi çocukların yararına kullanılmalı.
- Kapatılan köy okulları yeniden açılmalı ve her köyde bir okul ile bir öğretmen bulunmalı.
- Vakıf, dernek, cemaat ve tarikatlara aktarılan kamu kaynaklarının alıcıları, tutarları ve sonuçları açıklanmalı; bu yapılarla imzalanan protokoller iptal edilmeli.
- Üniversitelerin bilimsel araştırma kapasitesi güçlendirilmeli ve genç araştırmacılar desteklenmeli.
- En az 200 lojmanı bulunan ceza infaz kurumu yerleşkelerinde ilkokul açılmalı; lojmanlarda yaşayan çocukların eğitim hakkı güvence altına alınmalı.
Ceza infaz kurumlarındaki lojmanlarda yaşayan çocukların eğitim sorunlarına da değinen Kaya, Konya Ereğli’deki yüksek güvenlikli cezaevinde 300 lojman bulunduğunu, ilkokul çağındaki 80 çocuk ile ortaöğretim ve lise düzeyindeki yaklaşık 300 çocuğun okul ihtiyacının karşılanmadığını aktardı. Bu tür yerleşkelerde en az 200 lojman bulunması halinde öncelikle ilkokul açılması gerektiğini önerdi.
Basın toplantısını bütçenin yalnızca toplam büyüklüğü üzerinden değerlendirilmemesi çağrısıyla tamamlayan Kaya, kaç çocuğun karnının doyurulduğunun, kaç okulun depreme karşı güvenli hale getirildiğinin, kaç öğretmenin güvenceli istihdam edildiğinin ve kaç çocuğun şiddetten korunduğunun açıklanmasını istedi. Kaya, “Çocukların geleceğinden tasarruf edilemez” dedi.
