Gülcan Kış: Limon Üreticisinin Zararını Kim Karşılayacak?

Limon üreticisi maliyet altında kalan alım fiyatları ve ihracat sorunlarıyla karşı karşıya. Gülcan Kış, Bakanlıktan somut destek ve çözüm istedi.

CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Mersin’de limon üreticilerinin düşük alım fiyatları, artan üretim maliyetleri ve narenciye ihracatında yaşanan taşıma sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu belirterek Ticaret Bakanlığının yazılı önergesine verdiği yanıtı eleştirdi. Bakanlığın somut önlemler yerine genel desteklerden söz ettiğini ifade eden Kış, üreticinin emeğini ve gelirini koruyacak kararların gecikmeden açıklanmasını istedi.

Mersin’de narenciye hasat ve ihracat sezonu devam ederken üreticiler, maliyetlerin altında kalan alım fiyatları ve dış pazarlara ulaşımda yaşanan güçlüklerle mücadele ediyor. CHP’li Gülcan Kış, üretici temsilcilerinin uyarılarını Meclis gündemine taşıyarak Ticaret Bakanlığından üreticinin gelirini koruyacak önlemleri ve bunların uygulama takvimini açıklamasını talep etti.

Kış’ın 23 Eylül 2026’da verdiği 10 soruluk yazılı önergeye, Ticaret Bakanı Ömer Bolat imzasıyla 22 Ekim’de gönderilen yanıtta genel ihracat destekleri, tanıtım faaliyetleri, alternatif güzergâh çalışmaları ve Ukrayna ile yapılan ticaret anlaşmasına yer verildi. Ancak sevkiyat kayıplarının miktarı, navlun desteği, Mersin–St. Petersburg hattı ve üretici fiyatlarını korumaya yönelik somut tedbirler konusunda beklenen açıklamalar yapılmadı.

Limon Üretiminde Maliyetler Alım Fiyatlarını Aştı

Erdemli Ziraat Odası Başkanı Rasim Şahin’in 20 Ekim’de kamuoyuna yansıyan açıklamasını hatırlatan Kış, limonun kilogram başına alım fiyatının 4 ila 15 lira, üretim maliyetinin ise 15 ila 20 lira arasında değiştiğine dikkat çekti. Ürün çeşidi, kalite ve bahçenin koşullarına göre fiyatların farklılaşabildiğini belirten Kış, üreticinin gelir kaybıyla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Çiftçinin gübre, ilaç, sulama ve işçilik gibi giderleri karşılamak için sezon boyunca harcama yaptığını vurgulayan Kış, hasat döneminde ürününü maliyetini karşılayacak fiyata satıp satamayacağının belirsiz olduğunu ifade etti.

Kış, “Üretici temsilcisi, alım fiyatlarının maliyeti karşılamadığını söylüyor. Çiftçi gübreye, ilaca, sulamaya, işçiliğe para harcıyor; aylarca bahçesinde çalışıyor. Hasat geldiğinde ise ürününü satıp masrafını çıkarıp çıkaramayacağını düşünüyor. Bakanlığın cevap vermesi gereken soru budur: Mersinli çiftçi bu sezon emeğinin karşılığını nasıl alacak?” dedi.

Gülcan Kış: “Sorunu da Çözüm Önerilerini de Sezon Başında İlettik”

Mersin Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulunun eylül ayında güvenli sevkiyat, alternatif güzergâhlar ve taşıma kapasitesinin artırılması için çağrıda bulunduğunu hatırlatan Kış, üreticilerin taleplerini sezon başında Meclis gündemine taşıdığını belirtti.

Kış, önergesinde Rusya ve Ukrayna’ya yapılan sevkiyatlarda yaşanan iptal, gecikme ve kapasite kayıplarını, güvenli ticaret koridoru için yürütülen görüşmeleri, Mersin’den St. Petersburg’a düzenli deniz hattı kurulmasını ve navlun desteği sağlanmasını sorduğunu aktardı.

Bakanlığın 10 soruyu tek başlık altında yanıtladığını belirten Kış, kaç sevkiyatın aksadığı, ne kadar kapasite kaybı yaşandığı ve hangi desteğin ne zaman uygulanacağı konusunda açıklama yapılmadığını söyledi. Üreticinin önünü görebilmesi için açık kararlar, yeterli kaynak ve uygulama takvimi gerektiğini vurguladı.

Üretim Maliyetleri Hesaplandı, Peki Üretici Nasıl Korunacak?

Tarım ve Orman Bakanlığının 30 Eylül tarihli duyurusunda Mersin’de narenciye üretim maliyetlerinin belirlenmesine yönelik teknik toplantı yapıldığının açıklandığını anımsatan Kış, bu çalışmanın sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Gübreleme, sulama, işçilik, hasat ve taşıma giderlerinin değerlendirildiği toplantıya işaret eden Kış, limon, mandalina ve portakalın kilogram başına üretim maliyetlerinin açıklanması gerektiğini belirtti.

Kış, “Kamunun elinde maliyet çalışması varsa sonuçlarını açıklayın. Mersin’de limonun, mandalinanın, portakalın kilogram başına üretim maliyetini ne kadar hesapladınız? Bu maliyetlerle bahçedeki alım fiyatlarını karşılaştırdınız mı? Üretici maliyetinin altında satış yapmak zorunda kalıyorsa hangi önlemi devreye sokacaksınız? Maliyet hesabı, çiftçiyi koruyacak karara dönüşmediği sürece bahçedeki sorunu çözmez” ifadelerini kullandı.

İhracat Artışı Üreticinin Kazancını Göstermiyor

Akdeniz Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliğinin açıkladığı dokuz aylık verilerde ihracat artışı bulunduğunu belirten Kış, bu rakamların yeni hasat dönemindeki üretici fiyatlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

İhracatın artmasının ülke ekonomisi açısından değerli olduğunu ancak bu artışın doğrudan çiftçinin kazancına yansımayabileceğini vurgulayan Kış, üretim maliyetleri, satış fiyatları ve çiftçinin borç yükünün de dikkate alınması gerektiğini kaydetti.

Kış, Mersin’in ihracattaki gücünü koruyabilmesi için öncelikle üreticinin ayakta kalması gerektiğini ifade ederek, ihracat rakamlarının çiftçinin eline geçen net kazancı tek başına ortaya koymadığını dile getirdi.

Mersin–St. Petersburg Hattının Kapasitesi Açıklanmalı

Arkas’ın 30 Ekim tarihli açıklamasında Mersin ile St. Petersburg arasında yıl sonuna kadar iki gemiyle çalışılması planlanan yeni servis hakkında bilgi verildiğini belirten Kış, alternatif deniz bağlantılarının geliştirilmesini olumlu bulduğunu söyledi.

Ancak yeni hattın üretici ve ihracatçı açısından sağlayacağı katkının somut verilerle ortaya konulması gerektiğini belirten Kış, taşınabilecek ürün miktarı, sefer sıklığı ve taşıma maliyetinin açıklanmasını istedi.

Küçük üretici ve ihracatçıların bu imkândan nasıl yararlanacağının da netleştirilmesi gerektiğini ifade eden Kış, Bakanlığın önerge yanıtında özellikle sorduğu Mersin–St. Petersburg hattına ilişkin yeterli bilgi vermediğini kaydetti.

Ticaret Bakanlığının yanıtında Ukrayna ile Serbest Ticaret Anlaşması’na da yer verildiğini hatırlatan Kış, anlaşmanın ticarete katkısının önemli olduğunu ancak mevcut hasat dönemindeki sorunlara çözüm olarak sunulamayacağını belirtti.

Bakanlığın bilgilendirmesine göre anlaşma 1 Ekim’de yürürlüğe girerken mal ticaretine ilişkin gümrük vergisi indirimleri 1 Ocak 2027’de uygulanmaya başlayacak. Kış, bu düzenlemenin mevcut taşıma sorunlarına, navlun maliyetlerine ve üreticinin satış fiyatlarına nasıl katkı sağlayacağının açıklanması gerektiğini söyledi.

Hasat takviminin ilerlediğini ve çiftçinin ödemelerinin beklemediğini vurgulayan Kış, bu sezonun ürününü koruyacak kararların gelecek döneme bırakılmaması gerektiğini ifade etti.

Gülcan Kış, ilgili bakanlıklara üretim maliyetlerini kamuoyuyla paylaşma, sevkiyat kayıplarını açıklama, navlun desteği konusunda karar alma ve üretici örgütleriyle birlikte takvimli bir çalışma yürütme çağrısında bulundu.

Sorunun yalnızca çiftçiyi değil, tarım işçisinden nakliyeciye, paketleme tesislerinden esnafa kadar geniş bir kesimi etkilediğini belirten Kış, üreticinin emeğinin karşılığını almasının Mersin ekonomisi açısından da önem taşıdığını söyledi.

Kış, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Bu mesele bahçeden limana kadar Mersin’in meselesidir. Üreticinin kazanamadığı yerde tarım işçisi, nakliyeci, paketleme tesisi ve esnaf da etkilenir. Mersinli çiftçi üretmekten vazgeçmesin diye emeğinin karşılığını güvence altına almak zorundayız. Bakanlığın cevabı var; fakat üreticinin kazancını koruyacak somut kararlar o cevapta yok. Biz bu kararların takipçisi olacağız. Mersin’in bereketinin üreticisinin borcuna dönüşmesine izin vermeyeceğiz.”