Burhan Özfatura’nın hayatı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı dönemleri, EVKA, Büyük Kanal, Tansaş ve İzmir’e kazandırdığı projeler…
İzmir’in yakın siyasi ve belediyecilik tarihinin önemli isimlerinden, iki dönem İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapan Burhan Özfatura, 21 Eylül 2026’da 83 yaşında hayatını kaybetti. Maliye bürokrasisinden yerel yönetime, akademiden ekonomi ve kamu yönetimi tartışmalarına uzanan uzun çalışma hayatında farklı görevler üstlenen Özfatura, özellikle İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı döneminde hayata geçirilen toplu konut, altyapı, ulaşım, çevre ve ticaret projeleriyle kentin gelişim sürecinde iz bıraktı.
Özfatura, 1984-1989 ve 1994-1999 yılları arasında iki ayrı dönemde İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı olarak görev yaptı. İlk döneminde Anavatan Partisi, ikinci döneminde ise Doğru Yol Partisi adayı olarak seçildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin resmi tarihçesinde de Özfatura dönemleri; toplu konut, Büyük Kanal Projesi, ulaşım master planı, imar çalışmaları, altyapı koordinasyonu, ulaşım yatırımları ve çevre düzenlemeleriyle öne çıkıyor.
Maliye bürokrasisinden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na
1943 yılında Bursa’nın Mustafakemalpaşa ilçesinde dünyaya gelen Burhan Özfatura, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden 1964 yılında mezun oldu. Aynı yıl Maliye Bakanlığı Hesap Uzman Muavinliği görevine başlayan Özfatura, 1967 yılında Hesap Uzmanlığı Yeterlik Sınavı’nı kazanarak hesap uzmanı oldu.
Meslek hayatının ilerleyen döneminde Hesap Uzmanları Kurulu İzmir Grubu Başkanlığı yapan Burhan Özfatura, İzmir Defterdarlığı görevinde de bulundu. Maliye alanındaki uzmanlığı nedeniyle özellikle vergi ve kamu maliyesi konularında çalışmalar yürüttü. 1970’li yıllarda Belçika Maliye Bakanlığı nezdinde katma değer vergisi uygulamaları konusunda çalışma gerçekleştirdi.
Kamu maliyesi alanındaki deneyimi, onu ilerleyen yıllarda Türkiye’nin ekonomik reform çalışmalarının da içinde yer alan isimlerden biri haline getirdi. Özfatura, yaşamının son döneminde kaleme aldığı yazılarında da bürokrasi ve kamu yönetimi geçmişine sık sık atıf yaptı.
1984’te İzmir’de yeni bir belediyecilik dönemi
25 Mart 1984 yerel seçimleri, Türkiye’de büyükşehir belediyesi modelinin uygulanmaya başlandığı yeni dönemin ilk seçimlerinden biri oldu. Burhan Özfatura, İzmir’de Anavatan Partisi adayı olarak büyükşehir belediye başkanlığına seçildi.
İlk başkanlık döneminin önemli başlıklarından biri imar ve planlama oldu. 1985 yılında yürürlüğe giren 3194 sayılı İmar Kanunu sonrasında İzmir İmar Yönetmeliği hazırlanırken, kent genelindeki nazım imar planlarının da revizyonu gerçekleştirildi. Sabit ve dar gelirli vatandaşlara yönelik toplu konut alanlarının oluşturulması, İzmir’in hızlı nüfus artışı karşısında planlı yerleşim alanlarının geliştirilmesi hedefinin bir parçasıydı.
Bu dönemde altyapı yatırımlarının koordinasyonu için AYKOME, ulaşım kararlarının koordinasyonu için ise UKOME oluşturuldu. Böylece farklı kurumların yürüttüğü altyapı ve ulaşım çalışmalarının daha koordineli biçimde yürütülmesine yönelik kurumsal bir yapı oluşturuldu.
EVKA ile binlerce aile için toplu konut hamlesi
Burhan Özfatura’nın İzmir’deki belediyecilik mirasının en görünür başlıklarından biri toplu konut çalışmaları oldu.
Özfatura döneminde belediyenin öncülüğünde kooperatifler aracılığıyla toplu konut üretimine ağırlık verildi. EVKA, yani “Ev Kazandırma Projesi”, dar ve sabit gelirli vatandaşların konut sahibi olmasını hedefleyen önemli uygulamalardan biri olarak hayata geçirildi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarihine ilişkin kapsamlı bir çalışmada, Burhan Özfatura döneminde EVKA 1, EVKA 2, EVKA 3 ve Egekent projeleriyle yaklaşık 20 bin konut üretildiği belirtiliyor.
Daha sonraki kaynaklarda ise Özfatura döneminde toplam yedi EVKA toplu konut projesinin hayata geçirildiği; bunların Çiğli, Bornova, Gaziemir ve Buca’da bulunduğu aktarılıyor. EVKA 1’in Buca’da, EVKA 3 ve EVKA 4’ün Bornova’da, diğer bazı projelerin ise Çiğli ve Gaziemir’de gerçekleştirilmesi, toplu konut politikasının yalnızca tek bir bölgeyle sınırlı kalmadığını gösteriyor.
EVKA projeleri zaman içerisinde yalnızca konut alanları olarak değil, yeni mahallelerin oluşumunu beraberinde getiren yerleşim bölgeleri olarak da İzmir’in kentsel dokusunun bir parçası haline geldi.
Körfez için Büyük Kanal Projesi
Özfatura döneminin bir diğer önemli başlığı İzmir Körfezi’nin kirlilik sorununa yönelik Büyük Kanal Projesi oldu.
İzmir’de evsel atık suların doğrudan Körfez’e ulaşmasının yarattığı çevre ve sağlık sorunları uzun yıllardır kentin gündemindeydi. Büyük Kanal Projesi, atık suların toplanması, ana kuşaklama kanalları, kollektörler, pompa istasyonları ve arıtma altyapısını bir bütün halinde ele alan kapsamlı bir proje olarak geliştirildi.
Projenin temeli Özfatura’nın göreve başlamasından kısa süre sonra atıldı ve onun başkanlığı döneminde uygulama süreci sürdürüldü. 1987 yılında proje için Dünya Bankası’ndan kredi sağlanması da finansman açısından önemli aşamalardan biri oldu.
Özfatura, yıllar sonra verdiği bir röportajda Büyük Kanal’ın İzmir açısından hayati bir proje olduğunu belirterek, Körfez‘deki kirliliğin kentin yaşam kalitesi ve sağlığı açısından ciddi bir sorun oluşturduğunu anlatmıştı.
Büyük Kanal Projesi’nin tamamlanması ise Özfatura’nın ilk döneminin ardından farklı aşamalardan geçerek sonraki belediye yönetimleri tarafından sürdürüldü. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarihçesinde de projenin önemli bölümünün ilerleyen yıllarda tamamlandığı belirtiliyor.
Tansaş: Belediye bünyesinden doğan perakende markası
Burhan Özfatura döneminde İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ekonomik faaliyetleri açısından dikkat çeken gelişmelerden biri de Tansaş’ın kuruluşuydu.
İzmir’de daha önce dar gelirli vatandaşlara uygun fiyatlarla temel ihtiyaç maddeleri sunmak amacıyla faaliyet gösteren Tanzim Satış mağazaları, Özfatura döneminde kurumsal bir yapıya dönüştürüldü.
15 Aralık 1986’da Tansaş İzmir Büyükşehir Belediyesi İç ve Dış Ticaret A.Ş. kuruldu. Mağaza sayısının artırılmasıyla yapı, zaman içinde İzmir’in en bilinen perakende markalarından birine dönüştü. 1996 yılında belediyeye ait Tansaş hisselerinin yüzde 32,98’lik bölümünün halka açılması da şirketin gelişimindeki önemli aşamalardan biri oldu.
Tansaş’ın kuruluşu, belediyelerin yalnızca klasik altyapı hizmetleriyle sınırlı kalmayıp kent ekonomisi ve tüketiciye yönelik hizmetlerde de kurumsal modeller geliştirdiği dönemin dikkat çeken örneklerinden biri olarak İzmir belediyecilik tarihinde yer aldı.
Ulaşımda planlama, kavşaklar ve otoparklar
1980’li yıllarda İzmir’in nüfus artışıyla birlikte trafik yoğunluğu da kent yönetiminin önemli sorunlarından biri haline gelmişti.
Burhan Özfatura döneminde ulaşım master planı üzerinde çalışılırken, sinyalizasyon sistemleri geliştirildi; köprülü kavşaklar ve çok katlı otoparklar yapıldı. Işıkkent ve Gökdere gibi bölgelerle ilgili projeler de kentin gelişim ve ulaşım ihtiyaçları çerçevesinde ele alındı.
İzmir’in raylı sistem geleceğine ilişkin çalışmalar da bu yıllarda belediye gündeminde yer aldı. Metro ve raylı sistemle ilgili projeler farklı dönemlerde geliştirildi ve sonraki yönetimler tarafından sürdürüldü. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarihçesinde Özfatura’nın ikinci döneminde toplu konut, Büyük Kanal, raylı sistem ve imar planı çalışmalarının sürdürüldüğü belirtiliyor.
Burada önemli bir ayrım da bulunuyor: İzmir Metrosu’nun ilk temel atma süreci Özfatura’nın ilk döneminden sonraki Yüksel Çakmur döneminde gerçekleşti. Özfatura’nın ikinci döneminde ise raylı sistem çalışmaları devam etti ve Bornova-Üçyol hattına ilişkin süreç ilerletildi.
Kıyı düzenlemeleri ve yeşil alan çalışmaları
Özfatura döneminde kentin kıyı alanlarına yönelik düzenlemeler de belediyenin yatırım gündeminde yer aldı.
Bostanlı-Alaybey arasındaki alanın rekreasyon alanına dönüştürülmesi, spor tesisleri, kıyı düzenlemeleri ve Balçova’daki Turkuvaz sahil alanı bu dönemin kentsel çevre çalışmalarından bazıları arasında gösteriliyor. Turkuvaz sahil alanı, daha sonraki yıllarda İnciraltı kıyı düzenlemelerinin başlangıç noktalarından biri olarak değerlendirildi.
Çöp döküm alanlarının düzenlenmesi, cam kumbaralarının kullanılması ve enfekte hastane atıkları konusunda düzenleme yapılması da Özfatura dönemindeki çevre ve kent sağlığı başlıkları arasında yer aldı.
İkinci kez belediye başkanlığı
1989 seçimlerinde belediye başkanlığını Yüksel Çakmur’a bırakan Özfatura, beş yıl sonra yeniden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı için aday oldu.
1994 yerel seçimlerinde bu kez Doğru Yol Partisi’nin adayı olarak seçimi kazanan Burhan Özfatura, 1994-1999 yılları arasında ikinci kez İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı olarak görev yaptı.
İkinci döneminde ilk başkanlığı sırasında başlatılan bazı projelerin yanı sıra yeni toplu konut, altyapı, ulaşım ve imar çalışmaları sürdürüldü. İzmir Büyükşehir Belediyesi‘nin resmi tarihçesinde, Özfatura’nın ikinci döneminde toplu konut projeleri, Büyük Kanal Projesi, raylı sistem ve imar planı çalışmalarının öne çıktığı belirtiliyor.
1999 yerel seçimlerinin ardından belediye başkanlığı görevini Ahmet Piriştina’ya devreden Özfatura, sonraki yıllarda da kamu yönetimi, ekonomi ve siyaset alanındaki tartışmaların içinde yer aldı.
Belediye başkanlığının ardından da kamu gündeminden kopmadı
Burhan Özfatura’nın çalışma hayatı belediye başkanlığıyla sona ermedi. Kamu yönetimi, ekonomi ve maliye konularındaki deneyimini yazıları ve çeşitli görevlerle sürdürdü.
Başbakanlık Müşavirliği, üniversitede öğretim görevliliği, Kamu Görevlileri Etik Kurulu üyeliği ve yeminli mali müşavirlik gibi görevlerde bulunan Özfatura, ilerleyen yıllarda özellikle ekonomi, kamu maliyesi, devlet yönetimi, hukuk ve siyaset üzerine yazılar kaleme aldı.
Bu dönemde yayımlanan yazılarında kamu kaynaklarının kullanımı, liyakat, denetim, şeffaflık, hukuk devleti ve ekonomik yönetim gibi başlıkları sık sık gündeme getirdi.
Son yazısı: “Yağma Hasan’ın Böreği”
Burhan Özfatura’nın yaşamının son dönemindeki düşüncelerini ortaya koyan son köşe yazısı, 15 Mayıs 2026 tarihinde Gözlem Gazetesi’nde yayımlanan “Yağma Hasan’ın Böreği” başlıklı yazısı oldu.
Özfatura yazısına, daha önceki yazısında “Şahlanan Türkiye”yi anlattığını belirterek başlıyor ve bu kez “kimlerin şahlandığını” ele alacağını ifade ediyordu.
Yazının girişinde, 1964 yılından itibaren Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanlığı, İzmir Defterdarlığı, Başbakanlık Müşavirliği, üniversitede öğretim görevliliği, belediye başkanlığı, Etik Kurulu üyeliği ve yeminli mali müşavirlik gibi görevlerde bulunduğunu hatırlatan Özfatura, kamu yönetimindeki deneyiminden hareketle Türkiye’nin ekonomik ve sosyal sorunlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Yazının temel eksenini hukuk, demokrasi, liyakat, şeffaflık ve kamu kaynaklarının kullanımı oluşturdu. Özfatura, siyasi iktidara yönelik sert eleştiriler yöneltti; yolsuzluk, kayırmacılık, israf, torpil ve denetim mekanizmaları konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Son yazısında ayrıca ekonomiden tarıma, iş güvenliğinden kamu işletmelerine, dış politikadan yargıya kadar çok sayıda başlığı ele aldı. Yazının tamamı, Özfatura’nın son yıllarında kamu yönetimine ilişkin temel kaygılarının ve siyasi değerlendirmelerinin bir özeti niteliğindeydi.
Bu nedenle “Yağma Hasan’ın Böreği”, yalnızca bir köşe yazısı değil, aynı zamanda Özfatura’nın uzun yıllara dayanan kamu görevleri ve belediye başkanlığı deneyiminin ardından ülkenin yönetimine ilişkin düşüncelerini son kez kapsamlı biçimde ortaya koyduğu metinlerden biri olarak kayda geçti.
İzmir’in hafızasında kalan bir belediye başkanı
Burhan Özfatura’nın İzmir’deki belediye başkanlığı dönemine ilişkin değerlendirmeler farklı bakış açılarıyla ele alınsa da, kent tarihinde bıraktığı somut izler bugün de görülebiliyor.
EVKA toplu konutlarıyla konut sorununa çözüm arayışı, Büyük Kanal Projesi ile Körfez’in çevre sorununa yönelik uzun vadeli altyapı yaklaşımı, Tansaş’ın kuruluşuyla belediye iştirakleri alanındaki uygulamalar, AYKOME ve UKOME’nin oluşturulmasıyla altyapı ve ulaşım koordinasyonu, ulaşım master planı, sinyalizasyon, kavşak ve otopark yatırımları bu dönemin öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.
Özfatura’nın siyasi çizgisi ve bazı belediye uygulamaları dönem dönem tartışma konusu olsa da, onun dönemine ait projelerin bir bölümü sonraki belediye yönetimlerince devralındı, geliştirildi ve tamamlandı. Bu yönüyle Özfatura dönemi, İzmir’in 1980’lerden 2000’lere uzanan dönüşüm sürecinin önemli aşamalarından biri olarak değerlendiriliyor.
83 yıllık yaşamının son dönemine kadar yazmayı ve kamu meseleleri üzerine düşüncelerini paylaşmayı sürdüren Burhan Özfatura, 21 Eylül 2026’da tedavi gördüğü Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi’nde yaşamını yitirdi. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin verdiği bilgilere göre Özfatura, 23 Eylül’de Balçova Niyazi Uğur Camii’nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Karabağlar’daki Paşa Köprüsü Kabristanı’nda toprağa verildi.
Ardında ise yalnızca iki dönemlik bir belediye başkanlığı değil; İzmir’in konut, ulaşım, altyapı, çevre ve kentleşme tarihinde farklı başlıklarla anılmaya devam edecek bir dönem ve kamu yönetimi üzerine kaleme aldığı çok sayıda yazı bıraktı.
Burhan Özfatura’nın hayatı, son yazısındaki ifadelerle birlikte düşünüldüğünde, gençlik yıllarından itibaren maliye bürokrasisinden belediye başkanlığına, akademiden kamu yönetimine uzanan uzun bir çalışma hayatının son halkasını oluşturuyor.
İzmir’in eski büyükşehir belediye başkanı Burhan Özfatura, 83 yıllık yaşamının ardından geride bıraktığı projeler, kurumlar, yazılar ve kent hafızasındaki yeriyle anılmaya devam edecek.
